Mijn Haard

Van chamottepot tot moderne designhaard

Artikel gepubliceerd op: 3 juni 2008

"Huizenbouwers maakten ergens een gat, haalden wat vuurvaste stenen, metselden die in en dan had je een open haard." Zo omschrijft Nico de Wal, van 1957 tot 1980 directeur van haardenfirma Bellfires, de situatie voor 1927. Want dat is volgens hem het jaar waarin alles veranderde. "Toen werd de open haard een commercieel product. Dat was het begin van de haardenbranche in Nederland."

De chamottepot uit Engeland

De Engelse firma Bell maakte in die tijd vuurvaste interieurs voor schouwen. Het bedrijf was gevestigd in de streek waar ook Wedgwood vandaan kwam en ze gebruikten dezelfde klei. De pleegvader van Nico de Wal zat in de tegelhandel. Hij vond deze chamottepotten een prachtig product en besloot ze te commercialiseren in Nederland. "Samen met Ringlever uit Rotterdam - in die tijd ook heel beroemd - zijn we echt de gangmakers geweest van de openhaardenbranche", vertelt De Wal. "Dan heb ik het niet over schouwen, maar puur over de pot. Schouwen werden natuurlijk al gebouwd in het Muiderslot en misschien ook al in de Romeinse tijd. Maar toen was er nog geen gestructureerd interieur waarin je het vuur stookte."

Verbeterde techniek

De open haarden zoals die tot dan toe gebruikelijk waren, kenden één groot probleem: een slechte trek. Daardoor was ook het rendement laag. Bellfires vond dat dit beter kon, dat er te veel warmte door de schoorsteen naar buiten verdween. "Wij maakten industriële vuurpotten voor in de schouw, haarden zoals Bellfires ze nu ook nog maakt, met een gebogen rugwand om rookgassen af te voeren. Toen de oorlog uitbrak en de Engelse haarden niet meer verkrijgbaar waren, is Bellfires eigen kachels gaan maken." Vooral de technische verbeteringen die Bellfires doorvoerde om open haarden beter te laten branden, hebben het bedrijf groot gemaakt. Klanten kregen de garantie dat de pot het goed deed. "Zij het dat wij zelf de maten van het schoorsteenkanaal bepaalden, want ook dat was nieuw", vertelt De Wal. "Daar was vroeger niet over nagedacht."

In ieder mens schuilt een pyromaan

Naast deze technische kant was er ook een economische kant waardoor Bellfires de haardenmarkt kon bestormen: de opkomst van het aardgas. Eind jaren vijftig werd bij Slochteren een enorme aardgasbel van 2700 miljard kuub ontdekt. De brandstofvoorraad leek onuitputtelijk en de energieprijzen waren laag. Centrale verwarming werd ineens veel populairder. Het was schoner en goedkoper. "Daardoor verschoof het focuspunt", vertelt De Wal. "Vroeger was dat in de zitkamer de kachel of de haard. Naarmate het kouder werd, veranderde ook de configuratie van de huiskamer. Mijn grootouders versjouwden hun stoelen: in de zomer stonden die waar het het minst warm was in de kamer, in de winter stonden ze bij de kachel. Dat focuspunt viel weg. Je maakt wel gezellig een praatje bij de haard, maar je gaat niet met zijn allen om een cv-ketel heen zitten." Langzaam maar zeker kwam de open haard terug. Mensen wilden weer vlammen zien. De Wal: "In ieder mens schuilt een pyromaan. Je weet toch wat Godfried Bomans schreef. Een mens gaat niet bij de brandweer om te helpen blussen, maar om vooraan te staan bij de brand. Mensen willen nog altijd gewoon een vuurtje stoken. Het is een stuk nostalgie en een stuk sfeer. Dat brachten wij allemaal terug."

Het goede product in de goede tijd

Vooral tussen 1965 en 1980 maakte Bellfires een enorme groei door. Deze topjaren waren goed voor een omzet van zo'n vijftien miljoen gulden per jaar. "Toen was dat heel veel", vertelt De Wal. "We waren die decennia absolute marktleider. De oliecrisis zal er ook wel een beetje bij geholpen hebben. We hadden het goede product voor een goede prijs in de goede tijd." Engeland, een openhaardenland bij uitstek, liep altijd voorop. "Wij waren heel anglofiel. Ik houd nog veel van Engeland," zegt De Wal, "maar behalve het idee van het chamotte-interieur hebben we er nooit iets vandaan kunnen halen wat in Nederland iets betekende."

Spotlight / Free Bell

Gemakkelijk te bevestigen aan de wand. Compact, dus hij past vrijwel overal. Er is geen enkele belemmering; met de Free Bell geniet u in alle vrijheid van een sfeervol vuur. Deze unieke hanghaard met zijn grote gebogen glazen front is een even stijlvolle als opvallende blikvanger in uw woonkamer, eetkamer, keuken, hal of zelfs slaapkamer. Misschien haalt u wel extra sfeer op het werk, met een Free Bell in uw spreekkamer. Uitgevoerd in tijdloos antraciet, klassieke koperkleur of modern roestvaststaal. Alle vrijheid om te kiezen.